محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )
320
أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )
وبيانشان سبك است ، بذلهگو ندارند . آب آشاميدنى را در مواجين « 1 » نگاهدارى مىكنند ، ماليات از دكان داران گرفته نمىشود . خوار وبارشان در صبره است ، بازارهاى شهر تعطيل است ، تودهء مردم همچون گلهء گوسفند يله ، نماز تراويح نمىگذارند ، هيچ يك از دو طرف نشانى ندارند « 2 » در زمينى كمتر از سه در سه ميل است وبارو ندارد . از گودالها وانبارهائى مىآشامند كه آب باران را در آنها گرد مىآورند . معز ( فاطمى ) كاريزى از كوهستان برايشان كشيد كه پس از گذشتن از كاخ أو در صبره أنبارهاى ايشان را پر آب مىكند . ساختمانها از سنگ وآجر است . أنبارهاى روغن بسيار دارند . جامع ايشان در جائى بنام سماط كبير در ميان بازار وناف شهر ، بزرگتر از جامع ابن طيلون است وستونهاى رخام دارد وبا رخام فرش شده است وناودانهايش از سرب مىباشد . دروازههايش : باب سماط ، باب صرافان . باب رهادنه « 3 » ، باب فضوليان ، باب مأذنه ، باب صباغيان ، باب حواريان ، باب سوق الخميس ، باب ميضاة « 4 » باب خاصته ، باب تماران است وباب لحّامان ، باب سوق رمّاحان نيز دارد . پانزده كوچه دارد . بنامهاى درب * ربيع درب عبد اللّه ، درب تونس ، درب اصرم ، درب أسلم ، درب سوق الأحد درب نافع ، درب حذّائين .
--> ( 1 ) شايد جمع مجنأة به معنى گودال باشد . ( 2 ) متن : ولا بقي للتريقين بها ما تكون . ( 3 ) شايد : جمع رهدن : دروغگو ، پيشگوى بد دل ( 4 ) آبريز . وضوگاه .